September 2011

• Een eiland dat volop kansen biedt
• Biesbosch krijgt een boost – hoe dan ook
• Streek op eigen kracht
• “Van paardenmelkerij tot een steiger voor gehandicapten”
• Schansen krijgen opknapbeurt
• Septembermaand Fortenmaand
• Tweede Biesbosch Streekfeest in Made
• Aanleg verbinding natuurgebieden Sleeuwijk
• Mooiste boerderij staat in de Wijde Biesbosch

Een eiland dat volop kansen biedt

Heel even leek het erop dat het Biesbosch Museum door de ontpoldering van de Noordwaard uit het hart van de Biesbosch moest vertrekken. Maar uiteindelijk pakte het plan van Rijkswaterstaat veel mooier uit. Het museum staat straks op een eiland, met twee bruggen verbonden aan het vasteland. Een nieuwe plek die volop kansen biedt. Directeur Peter van Beek vertelt.

“We worden straks omringd door water”, gebaart Van Beek. Een deel van de Noordwaard wordt ontpolderd. Hierdoor zakt het waterpeil in de Nieuwe Merwede met 30 centimeter en houden de inwoners van Gorinchem en de Drechtsteden droge voeten. De polder wordt door de plannen juist natter. Vaak met ingrijpende gevolgen. “Een aantal mensen moet verhuizen, boeren verliezen hun bedrijf, een heftig verhaal”, vertelt Van Beek.

Nieuwe plannen
Voor het museum pakt het project ‘Ruimte voor de Rivier’ wel goed uit. “Wij krijgen straks met ons museumeiland een unieke plek. Dat vraagt ook om nieuwe ideeën.” En nieuwe plannen zijn er genoeg. Zo wil het museum er vier paviljoens bijbouwen. Hierin komen een documentatiecentrum, een bezoekersinformatiecentrum, kantoren en een expositieruimte. “De hele omgeving gaat op de schop. Het staat hier straks vol graafmachines. Dit is een mooi moment om ook het gebouw aan te pakken.”

Bezoekerscentrum
Het museumgebouw moet aangepast worden omdat het museum inmiddels ook andere functies heeft. Daar is het gebouw nu niet geschikt voor. “Jaarlijks staan er zo’n 4000 mensen aan de kassa die willen weten waar ze kunnen wandelen, fietsen of slapen. Voor deze mensen is er straks een gratis toegankelijk entreepaviljoen, met daarin een VVV en een bezoekerscentrum.”

Andere partijen
Het museum biedt straks ook ruimte aan andere partijen. “Staatsbosbeheer en Parkschap De Biesbosch hebben interesse in kantoorruimte . Bovendien komt er een extra paviljoen voor Biesbosch-kunst. De Biesbosch is altijd een enorme inspiratiebron geweest. Verder komt er meer ruimte voor horeca en willen we nog meer gaan samenwerken met plaatselijke ondernemers. Bijvoorbeeld door speciale arrangementen te bedenken.”

Verhaal van de Biesbosch
Maar niet alles wordt anders. “We blijven hier het verhaal van de Biesbosch vertellen. Het verleden, maar ook het heden en de toekomst. Zo heeft het museum een ruimte ingericht met informatie over het ontpolderingsproject Noordwaard. Hierin vertellen mensen die moeten verhuizen hun verhaal. Ook het museumeiland is hier alvast te zien.”

Peter van Beek, directeur Biesbosch Museum

Biesbosch krijgt een boost – hoe dan ook

Column Piet Schriek, voorzitter Gebiedscommissie Wijde Biesbosch

“Nu door de bezuinigingen klappen vallen, komt het aan op kracht en karakter. Deze twee eigenschappen ontbreken zeker niet in onze streek. Als bestuurder hoef ik maar een paar jaar terug te kijken om voorbeelden te vinden. West-Brabant en de Wijde Biesbosch kwamen pas veel later bij het revitaliseringsproces. Desondanks maakten we in 2005 gezamenlijk een geweldige inhaalslag door met alle zeven reconstructiegebieden gelijktijdig de gebiedsplannen te presenteren.”

“En kijk nu eens. De aanpak van de groene ruimte in de Wijde Biesbosch is succesvol en ook de kavelruilprojecten lopen gesmeerd. We halen in onze regio hoge aantallen hectare landbouwstructuurversterking. Met trots kijk ik naar ons streekmanagement. De aanpak is zo succesvol, dat Kempenland het van ons overneemt.”

Veelbelovend
“De projecten voor de komende jaren zijn veelbelovend. De forten Bakkerskil en Altena worden prachtig en multifunctioneel gerenoveerd. Het Liniepad komt gereed, net als landgoed Kraaiveld. Dit versterkt de beleving van de verdedigingslinie. Het Biesboschmuseum wil fors uitbreiden. En laten we het ambitieuze Landschapspark Oosterhout-Breda niet vergeten.”

‘Boost’
“Het maakt niet uit hoe het bestuurlijke kwartje valt: de Biesboschregio krijgt de komende jaren een enorme ‘boost’. Niet voor niets heeft Rabobank Altena Biesbosch nu een projectleider om voor  het Land van Heusden en Altena een Kansenkaart op te stellen. Daar gaan we nog veel van horen. Ook de Langstraat staat steeds beter op de kaart. Niet voor niets speelt het eerste Regionale Beeldverhaal van Brabant zich daar af. Kortom: de Wijde Biesbosch bewijst zich weer.”

“Voor de toekomst doet de territoriale vorm er minder toe, daarover kun je praten. Maar voor onze partners, plus de burgers en ondernemers, ligt er een geweldige uitdaging. De streek is zo vitaal en er liggen zoveel kansen voor het oprapen. Dat kan en mag nooit stoppen!”

Streek op eigen kracht

De toekomst van de plattelandsontwikkeling is volop onderwerp van gesprek. De streek inventariseerde deze zomer de actuele gebiedsopgaven. Veel kan op eigen kracht, maar soms hebben projecten een duwtje nodig. Een ‘verkennersteam van gemeenteambtenaren voert gesprekken in de Wijde Biesbosch. Gebiedsmakelaar Han Clement: “Te lang ging het over de vorm. Nu hebben we het weer over de inhoud.”

Het buitengebied is onmisbaar voor de Brabantse economie. Inwoners en bedrijven hebben veel baat bij een vitaal platteland. “Denk aan onze voedselproductie, energieopwekking en recreatie. Een aantrekkelijke groene ruimte is van doorslaggevend belang voor de toekomst van Brabant. Nu is dan ook het moment dat we de gebiedsopgaven duidelijk in beeld moeten hebben”, aldus Han Clement.

Aantrekkelijk
De gebiedsmakelaar refereert daarbij aan de opdracht van het provinciebestuur aan de Gebiedscommissies om zich te bezinnen op hun toekomst. Iedereen is het er over eens: de revitalisering van het platteland moet goedkoper, efficiënter en met minder bestuurlijke drukte. Het buitengebied moet als ‘tuin van Brabant’ aantrekkelijk zijn en blijven voor zowel hoogopgeleide kenniswerkers als ‘nieuwe boeren’. En daarvoor liggen kansen genoeg. Gebiedscoördinator Francis Witmer: “Met gemeenteambtenaren gaan we langs bij de partners in de streek. We vragen: welke ruimtelijke opgaven liggen er, wie pakt deze op en hoe?” Sommige gemeenten en organisaties denken dat hun projecten zullen vallen onder de nieuwe Landschappen van Allure: Groene Woud, Brabantse Wal en De Maashorst. Witmer: “Maar dat is nog lang niet zeker. Het is dus altijd belangrijk om partners te blijven zoeken bij je project.”

“Van paardenmelkerij tot een steiger voor gehandicapten”

In de verleden tijd praten over Leader. Peter Groenestein, voorzitter van de Plaatselijke Groep Leader vindt het lastig. “Er is nog een wachtlijst aan mooie projecten”, verzucht hij. Maar de subsidiepot is leeg. Tijd om terug te blikken op twee jaar Leader in De Wijde Biesbosch en de Brabantse Delta.

“Leader was een groot succes in West-Brabant”, vertelt Groenestein. “Er zijn ontzettend veel plannen gerealiseerd. Denk aan de nieuwe aanlegsteiger in Heusden, de foto-exposities in de Biesbosch, de ontvangstruimte bij Paardenmelkerij De Bonte Hoeve, en de eendenkooi ‘Den Dulver’.” Wat er voor hem het meest uitspringt? Groenestein kan niet kiezen. “De projecten zijn zo verschillend. Juist die diversiteit is iets waar we trots op zijn.”

Langgekoesterde plannen
Dankzij Leader konden veel mensen uit het gebied hun langgekoesterde plannen realiseren. “De helft van het geld moesten ze zelf bij elkaar sprokkelen. Voor de andere helft kregen ze een subsidie. Mits het project voldeed aan een aantal voorwaarden”, legt Groenestein uit. “De plannen moeten bijdragen aan cultuurhistorie, de recreatie versterken, of iets te maken hebben met water of de waterlinie.”

Van onderaf
Aan de Plaatselijke Groep Leader de taak om de ideeën te toetsen. In deze groep zitten onder meer leden van ZLTO, Rabobank, het Waterschap en enkele gemeenten. “Het mooie is dat de ideeën echt uit het gebied zelf komen”, vindt Groenestein. “Een aanpak 'van onderaf' staat dus centraal.”

Snelheid
Volgens Groenestein was ook de snelheid een kracht van Leader. “Vaak duurt het erg lang voordat mensen weten of ze een subsidie krijgen. Bij Leader probeerden we daarentegen snel duidelijkheid te geven. Veel ideeën die al langer op de plank lagen, zijn hierdoor in de afgelopen twee jaar gerealiseerd. Daar mogen we met z’n allen trots op zijn.”

Wat is Leader?
Leader is een Europees programma voor plattelandsontwikkeling. Het heeft als doel om het platteland leefbaarder te maken. Ideeën moeten uit het gebied zelf komen. Aanvankelijk kwamen alleen de Baronie, Kempenland en Maashorst & Meierij in aanmerking voor Leader. Omdat de provincie het programma belangrijk vindt, is het in 2009 ook in vijf andere gebieden ingevoerd. Leadergebied West-Brabant beslaat het werkgebied van de gebiedscommissies Wijde Biesbosch en Brabantse Delta.

Schansen krijgen opknapbeurt

De Bredase Spinolaschans krijgt een nieuwe entree. De gemeente Breda heeft een overeenkomst met de eigenaar van de grond. Dankzij deze deal wordt ook de Kleine Schans in Terheijden opgeknapt. “Het was een complex verhaal, maar door zaken slim te combineren is het toch gelukt”, vertelt Petra Bastiaansen van de gemeente Drimmelen.

De eeuwenoude Spinolaschans is momenteel nauwelijks te zien vanaf de openbare weg. “Je moet echt weten dat de schans er is, anders zie je alleen een stuk bos”, vertelt Jan Janse van Staatsbosbeheer. “Bovendien zijn er weinig parkeermogelijkheden. Daarom wil Staatsbosbeheer de entree naar de schans verbeteren.”

Heel wat haken en ogen
Het plan bleek heel wat haken en ogen te hebben. Staatsbosbeheer stuitte namelijk op twee problemen. De eigenaar wilde de grond alleen verkopen als hij een huis voor zijn dochter mocht bouwen in het buitengebied van de gemeente Drimmelen. Bovendien bleek de grond vervuild omdat er vroeger een vuilstortplaats was. Staatsbosbeheer mag geen vervuilde grond kopen in verband met de financiële risico’s.

BIO-regeling
“Gelukkig konden we gebruikmaken van het provinciaal beleid Buitengebied in Ontwikkeling”, aldus Petra Bastiaansen. “Deze BIO-regeling maakt het mogelijk om te bouwen op een plek waar dat normaal niet mag, in ruil voor investeringen in het landschap.  Er zat veel druk op de ketel. Alles moest voor 1 juli rond zijn. Dat is op het nippertje gelukt.”.De eigenaar mag nu een huis bouwen aan de Laakdijk in Drimmelen en betaalt hiervoor een bedrag aan Drimmelen. Met dat geld gaat de gemeente een begin maken met het opknappen van de Kleine Schans.

Nieuwe bestemming
De Gemeente Breda koopt de grond bij de Spinolaschans en geeft de grond vervolgens de bestemming parkeerterrein. “Dankzij deze nieuwe bestemming hoeft de grond niet meer gesaneerd te worden, en dus kan Staatsbosbeheer de grond alsnog van Breda kopen”, legt Jan Janse uit.

Staatsbosbeheer wil volgend jaar met de werkzaamheden beginnen. De verdedigingswal wordt weer zichtbaar gemaakt en er komt weer water in de grachten. Het eeuwenoude verdedigingswerk ligt dan niet langer verstopt. Projectleider Bastiaansen is trots. “Het is mooi om te zien, dat we dit door goed samen te werken uiteindelijk bereikt hebben.”

Spaanse historie, natuurrijke toekomst
De Spinolaschans ligt tussen Terheijden en Breda aan de rivier de Mark en dankt zijn naam aan de Spaanse generaal Ambrogio Spinola. Zijn legers bouwden de voorganger van de wal in 1624. In 1637 liet Frederik Hendrik de schans opnieuw opwerpen, tijdens het Beleg van Breda. Tot 1952 was het een verdedigingswerk. In 2007 kreeg de schans aan de west- en noordzijde een aantal poelen. Daardoor ontstond er een natte ecologische verbindingszone tussen de Vuchtpolder en het natuurgebied rondom de vesting.

Septembermaand Fortenmaand

Tweede Biesbosch Streekfeest in Made

Beleef en proef de Biesbosch! Op zondag 2 oktober kunnen geïnteresseerden tussen 11.00 en 17.00 uur kennismaken met de streek, tijdens het tweede Biesbosch Streekfeest in Made op kaasboerderij ’t Bosch aan de Wagenbergstraat 2. Wat kunnen bezoekers verwachten? Een wedstrijd ‘Wie bouwt de hoogste beverburcht’ bijvoorbeeld. Ook is er een spectaculaire roofvogelshow, een demonstratie van trekpaarden en een tentoonstelling van oude landbouwvoertuigen. Diverse agrarische en toeristische ondernemers laten bezoekers kennismaken met hun bedrijf en hun producten.

Aanleg verbinding natuurgebieden Sleeuwijk

Waterschap Rivierenland en Brabants Landschap zijn gestart met de ontwikkeling van de Zevenbansche Boezem, een natuurgebied bij Sleeuwijk. Verschillende maatregelen zorgen voor een betere waterkwaliteit, meer waterberging en een gunstiger milieu voor zowel planten als dieren. Ook loopt het Liniepad straks door het gebied.

 Meer informatie staat op www.wijdebiesbosch.nl en in de digitale nieuwsbrief van oktober.

Mooiste boerderij staat in de Wijde Biesbosch

Vlijmen herbergt de mooiste boerderij van Brabant. Eigenares Marja Kivits won de wedstrijd van het Eindhovens Dagblad, BN De Stem en Brabants Dagblad.

Trots
Lezers van deze kranten stemden massaal op de boerenwoning aan de Vlijmense Nassaudwarsstraat, die waarschijnlijk al stamt uit 1650. Kivits is trots op de titel. “Het is geen keurig gerestaureerde boerderij, Je kunt hier het verleden nog echt zien.”

Het monumentale pand wordt overigens niet meer gebruikt als boerderij. De titel van mooiste nog werkende boerderij ging naar een boerderij in Langeweg.