December 2011

• Provinciale Staten akkoord met nieuwe koers in het landelijk gebied
• Tijdens de verbouwing blijven we open
• Buitengebied blijft belangrijk voor Brabant
• Biesbosch aan Bod
• Bestuurders aan het woord
• Kanskaart LvH&A: gebiedsverhalen als verbinding
• Draagvlak creëer je met de voeten in de klei
• Doorgaan met nieuw elan

Provinciale Staten akkoord met nieuwe koers in het landelijk gebied

De transitie van stad en platteland, een nieuwe koers' is op vrijdag 9 december 2011 door Provinciale Staten met grote meerderheid vastgesteld. Het rapport, een beknopte samenvatting en een interview met gedeputeerde Yves de Boer over de nieuwe koers zijn te vinden via www.brabant.nl/buitengebied. Wat dit voor Wijde Biesbosch betekent leest u in deze nieuwsbrief.

Tijdens de verbouwing blijven we open

Onlangs werden weer mijlpalen bereikt in de voortgang van projecten in de Wijde Biesbosch.

Hof van ‘s Gravenmoer
Op vrijdag 25 november jl. legden gedeputeerde Brigite van Haaften en Kees Verhagen -de vader van de eigenaar- de eerste steen voor het (zorg)Hotel nabij Hoeve ‘De Vijf Turven’ in
’s Gravenmoer. De naam van het nieuwe hotel luidt: Hof van ’s Gravenmoer.  Zie: http://www.dongen.nl/Actueel/Nieuws/Eerste_steen_Hof_van_s_Gravenmoer

Een brug voor het Liniepad
Wethouder Dick Prosman van Werkendam, wethouder Bas de Peuter van Woudrichem en heemraad Arie Bassa van waterschap Rivierenland hebben met de brug voor het Liniepad donderdag 8 december opnieuw een verbinding gelegd tussen de twee gemeentes. De brug overbrugt het afwateringskanaal tussen beide gemeenten en vormt een belangrijke schakel in het Liniepad dat op dit moment wordt aangelegd. Deze fiets- en wandelverbinding volgt de hoofdweerstandslijn van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is een schakel tussen een aantal cultuurhistorische elementen in het Land van Heusden en Altena, die deels ook een facelift krijgen.
Zie: http://www.woudrichem.nl/index.php?simaction=content&mediumid=1&pagid=865&stukid=15395

Buitengebied blijft belangrijk voor Brabant

In het dichtbevolkte Brabant zijn stad en platteland – Stadteland – nauw met elkaar verweven. De steden en het buitengebied hebben elkaar nodig. In ‘De transitie van het Brabantse Stadteland’ geeft het provinciebestuur (Gedeputeerde Staten) haar visie op een vitaal Brabants buitengebied. Wat betekent dit voor de Wijde Biesbosch?

De provincie vindt dat er een betere samenhang moet komen tussen economie, leefbaarheid, gezondheid, natuur en landschap. Het gaat dus om de combinaties. Burgers en ondernemers moeten veel meer samen met de overheden plannen realiseren. Het alsmaar groter worden van agrarische bedrijven is geen vanzelfsprekendheid meer. Bedrijven in het landelijk gebied koppelen tegenwoordig rendement aan een vitaal Brabant. In de landbouw staat de kwaliteit voortaan voorop. Niet meer groot-groter-grootst, maar goed-beter-best. Dat kan door goed naar elkaar te luisteren en samen te werken. De regelgeving wordt tegelijkertijd eenvoudiger én scherper. Ondernemers met een echt duurzaam plan krijgen tegelijkertijd de mogelijkheid om af te wijken van die regels.

Commissie verdwijnt
Wat betekent dit nu voor de Wijde Biesbosch? Trekt de provincie zich terug uit dit gebied? Nee, dat zal niet gebeuren. De provincierol wordt alleen anders. Van subsidieverstrekker en regelopsteller, wordt zij nu veel meer participant. Dat gebeurde al via de inzet van de gebiedscoördinator en de gebiedsmakelaar. Voorstel is nu dat de Gebiedscommissie in haar huidige vorm verdwijnt per 1 juli 2012. Veel projecten zijn volop in uitvoering en de streek heeft nog veel ambities. Het stokje wordt dan ook overgedragen aan een nieuw uitvoeringsplatform in de Biesboschregio. De Biesboschregio wordt aangemerkt als ‘netwerk met energie’. Ook de Langstraat blijft een structuur houden, mogelijk gekoppeld aan de gebiedsopgave Oostelijke Langstraat. De provincie eist wel dat de samenstelling van deze regionale netwerken aansluit bij evenwicht in de 3 P ‘s: people, planet en profit, en bij de 4 O’s: ondernemers, onderwijs, overheid en omgeving.

De Regionale Ruimtelijke Overleggen in West-, Midden- en Noordoost-Brabant blijven de gremia waarin strategisch over het buitengebied wordt gesproken. Dit verandert niet, volgens het voorstel van Gedeputeerde Staten. Het onderwerp ‘landelijk gebied’ krijgt alleen een nadrukkelijkere plek op de agenda. Het plan is dat partners in het gebied minstens twee keer per jaar regionale netwerkbijeenkomsten houden. Alle overheden, maatschappelijke partners en ondernemers spreken hier met elkaar over nieuwe opgaven en voorbeelden in de praktijk.

Biesbosch aan Bod

Column voorzitter P. Schriek
Efficiënter, goedkoper en met minder bestuurlijke drukte. Die opdracht kregen we op 25 mei van gedeputeerde Yves de Boer. Als commissie werkten we aan een vernieuwde aanpak van de integrale gebiedsontwikkeling in ons gebied. Het resultaat staat in ons bod, het document ‘Wijde Biesbosch: verder op eigen kracht.’

De afgelopen jaren hebben we door intensief samenwerken veel bereikt. Maar we zijn er nog niet. Veel projecten zijn volop in uitvoering. Bovendien ligt er een aantal nieuwe opgaven: duurzame energie, regionale voedselstrategie, versterking van de relatie stad-platteland en het vergroten van de participatie van onderwijs en ondernemers.

Opgaan in overleggen
In ons ‘bod’ stellen we voor om de huidige samenwerking te laten opgaan in bestaande overleggen: 

1. Voor strategische keuzes en programmabepaling haken we aan bij bestaande regionale overlegstructuren: West-Brabant, Hart van Brabant en Noordoost-Brabant (gemeente Heusden); 
2. Het allerbelangrijkste is dat de schop in de grond blijft. Daarvoor moeten we de uitvoeringsstructuren op subregionaal schaalniveau behouden, versterken en uitbouwen met nieuwe partijen, zoals onderwijs en ondernemers. We denken daarbij niet meer aan een structuur voor het hele gebied van de Wijde Biesbosch, maar aan een aantal deelgebieden. Samenwerking kan ook themagewijs, bijvoorbeeld Brabant aan Zee.
3. Via halfjaarlijkse regionale netwerkbijeenkomsten houden we contact met regio’s en maatschappelijke partners over strategische onderwerpen en programmabepaling.

Het provinciebestuur heeft onze voorstellen vrijwel één op één overgenomen. De verwachting is ook dat Provinciale Staten hier weinig verandering in gaan aanbrengen. Zij zijn immers nauw bij de totstandkoming van de stukken betrokken geweest. De Biesboschregio, de Baronie en de Langstraat staan bij het provinciaal bestuur ‘op de kaart’. Per 1 juli zal op de nieuwe wijze gewerkt moeten gaan worden. De vruchtbare erfenis van de Gebiedscommissie Wijde Biesbosch is dan in handen van de opvolgers.

Het document ‘Wijde Biesbosch: verder op eigen kracht’ is te vinden op www.wijdebiesbosch.nl

Bestuurders aan het woord

Loes Lijmbach, voorzitter bestuurscie ROWest Brabant en wethouder in Aalburg
Netwerken van energie
“Het Land van Heusden & Altena is omgeven door water. Er liggen kansen voor ontwikkeling van natuur, (water)toerisme en economie. De afgelopen jaren zijn dan ook veel initiatieven gestart vanuit ondernemers, ZLTO en de natuurverenigingen. Werkendam, Woudrichem, Aalburg en het waterschap zijn met deze ‘netwerken van energie’ volop aan de slag gegaan. In recreatieprojecten, maar denk ook aan kavelruil en verbrede landbouw. We zijn nog lang niet klaar. Ook bij een nieuwe koers van de provincie gaan we samen door met het uitwerken van de gebiedskansen.”

Riné van Dongen, bestuurslid Hart van Brabant, wethouder in Waalwijk
Blijvende revitalisering
“De Gebiedscommissie Wijde Biesbosch is voor de Langstraat altijd een goed platform geweest. De partners houden elkaar goed op de hoogte van ontwikkelingen rondom water, natuur, landbouw en recreatie . Dit levert synergie op in streekoverstijgende projecten als Ruimte voor de Rivier. De provincie heeft voeding uit de streek nodig om effectief strategisch beleid te maken. Andersom blijft het belangrijk dat de provincie meedoet als regisseur, procesmanager en participant. Voor blijvende revitalisering van het landelijk gebied kunnen we zo’n intermediair tussen partners en overheden niet missen.”

Kanskaart LvH&A: gebiedsverhalen als verbinding

Linies uit de wereldoorlogen, eeuwenoude dijken, unieke natuur: het Land van Heusden en Altena (LvH&A) herbergt een schat aan historie en verhalen. Op initiatief van Rabobank Altena komt er een kanskaart voor het gebied.

“De gebiedsopgaven kun je via verhalen prachtig verbinden met concrete programma’s.” Robert Holmes steekt zijn enthousiasme niet onder stoelen of banken. De directeur van VVV Altena Biesbosch en eigenaar van Macavity Projecten sprak de afgelopen weken met 25 gebiedspartners. “Het borrelt van de kansen. Dat is precies waar Rabobank Altena naar op zoek is. De ledenraad van die bank voelde de urgentie om in de regio te bekijken waar de mogelijkheden liggen voor de toekomst.”

Een voorbeeld? Holmes: “Brabant is bezig met een transitie van de landbouw. Ons gebied heeft grootschalige agro, maar zonder de omstreden megastallen en kassen. Dat past bij het karakter van onze boeren en ondernemers. Gehard ook door de Hongerwinter, toen ons gebied nog niet was bevrijd. Aan de Eerste Wereldoorlog heeft de streek eveneens tastbare herinneringen, zoals een loopgravenlinie. Als je de historie en ons ondernemerschap optelt bij het water en de natuur in de Biesbosch, kom je tot inspirerende verhalen en samenwerkingsprogramma’s.”

Holmes gaat de komende periode een Kanskaart LvH&A opstellen, inclusief projectenlijst en
programma’s. Meer weten? Kijk op www.macavity.nl

Draagvlak creëer je met de voeten in de klei

“Ik geef ons een dikke acht.” Voormalig vicevoorzitter Jan Luteijn van de gebiedscommissie blikt tevreden terug op de afgelopen zes jaar. “We hebben ontzettend veel bereikt met z’n allen. Daar mogen we best trots op zijn.”

Het vertrek van Jan Luteijn heeft niets te maken met het verdwijnen van de Gebiedscommissie. De langstzittende wethouder van West-Brabant heeft een nieuwe baan. Na twaalf jaar verruilt hij Werkendam voor het burgermeesterschap van het Zuid-Hollandse Cromstrijen. “Achteraf was dit een goed moment om te stoppen. De komende periode staat in het teken van vernieuwing. Dan is het goed als nieuwe bestuurders daar met een frisse blik aan beginnen.”

Brede blik
Luteijn werd in 2006 lid van de gebiedscommissie. Niet veel later werd hij vicevoorzitter. “Als wethouder en voormalig Statenlid had ik een brede achtergrond. Ik ben niet alleen bezig met ruimtelijke ordening, maar had eerder ook welzijn in mijn portefeuille. Daardoor heb ik een brede blik. Dat kon ik goed gebruiken in de Gebiedscommissie.

Wind in de rug
In deze periode kwam de gebiedsontwikkeling in een stroomversnelling terecht. “We waren een slow starter, maar de afgelopen vijf jaar is er heel veel gebeurd. De problemen op het platteland werden steeds beter zichtbaar. Er kwamen leegstaande agrarische bedrijven waar we iets mee moesten. Maar ook bijvoorbeeld de komst van de regeling groenblauwe diensten en het plan ‘Ruimte voor de Rivier’ gaven ons de wind in de rug.”

Goede samenwerking
Waar hij het meest trots op is? Luteijn: “Overal zijn mooie dingen gerealiseerd. Neem De Nieuwe Hollandse Waterlinie, de plannen rond de Westelijke Langstraat, de kavelruil in Drimmelen. Maar waar ik vooral trots op ben, is de goede onderlinge samenwerking. Er was geen rivaliteit tussen de gemeenten. We gunden elkaar dingen.” Maar het succes is natuurlijk niet alleen te danken aan de bestuurders aan de overlegtafel, benadrukt Luteijn. “Draagvlak creëer je met de voeten in de klei. Het zijn de mensen in het veld die ervoor zorgen dat iets een succes wordt.”

Afsluiten
Voor Luteijn zit het werk in de Wijde Biesbosch er nu op. Maar ver weg gaat hij niet. Zijn nieuwe werkplek bevindt zich net buiten de landkaart die in de collegekamer van Werkendam hangt. “Cromstrijen ligt hier hemelsbreed niet ver vandaan. Het landschap en de mensen zijn hetzelfde. De problematiek dus ook. Ik heb in de Wijde Biesbosch veel waardevolle ervaring opgedaan die ik in Cromstrijen goed kan gebruiken.”

Doorgaan met nieuw elan

“We moeten elkaar niet de put in praten: de Wijde Biesbosch is enorm vitaal.” Gebiedsmakelaar Han Clement ziet het glas liever halfvol: “Wat er ook verandert in 2012, we zorgen samen dat we de gebiedsopgaven realiseren.”

Hij is de laatste tijd nog meer op pad dan anders. Han Clement houdt de vinger aan de pols bij projecten en samenwerkingspartners. “Laatst sprak ik een ondernemer die een theetuin heeft. Hij heeft zelf een route aangelegd voor potentiële bezoekers. Het is tegenwoordig geen automatisme meer om bij de provincie aan te kloppen voor subsidie; partijen gaan zelf op zoek naar mogelijkheden.”

Hoe zit het met de grote plannen in het gebied?
“Veel projecten met een lange aanlooptijd worden komend jaar gewoon gerealiseerd. Denk aan de projecten rond de Nieuwe Hollandse Waterlinie: Landgoed Kraaiveld, de Zevenbansche Boezem en de restauratie van Fort Altena en Bakkerskil en de omliggende molens. Dat geeft straks een forse impuls aan het toerisme. Ook de kavelruilen in Heusden en in het Land van Heusden en Altena gaan gewoon door. In 2012 herstelt waterschap Rivierenland de Biesboschkreken. De komende jaren investeren we met onze partners ruim € 800.000,- in de aanleg, beheer en onderhoud van landschapselementen, poelen en akkerranden door boeren en burgers. Dit komt de natuur en biodiversiteit in ons gebied ten goede.”

Wat te doen als het geld van de provincie stopt?
“Veel intensiever dan voorheen gaan we op zoek naar manieren om de gebiedsopgaven te realiseren. Dat maakt mijn werk complexer dan voorheen. Een voorbeeld: bij het Vlijmens Ven was de aankoop van 40 hectare landbouwgrond nodig om de Ecologische Hoofdstructuur te realiseren. Via onze projectpartners konden we ervoor zorgen dat Rijkswaterstaat deze aankoop deed, als natuurcompensatie voor de verbreding van de A2. Momenteel onderzoeken we voor het landschapspark Oosterhout-Breda de kansen voor een landgoed of voor recreatie. Het gebied is erg versnipperd. Als tegenprestatie voor de bouw van recreatiewoningen, zou daar een mooi landschap kunnen ontstaan. Bij mijzelf en bij onze partners ontdek ik nieuw elan om samen dit soort oplossingen te realiseren.”

Wat hebben we zoal bereikt in 2011?
Water:

• Herinrichting Zevenbanse Boezem voor waterberging en ecologische verbindingszone
• Waterveiligheid Zuiderklip: programma Deltanatuur

Natuur en landschap:

• Herstel en openstelling eendenkooi Den Dulver
• Inrichting Zonzeelse Polder en Gat van den Ham
• Implementatie stimuleringskader groen-blauwe diensten in alle gemeenten

Landbouw:

• 350 hectare kavelruil gerealiseerd

Recreatie en toerisme:

• diverse wandelroutes waaronder een wandelknooppuntennetwerk in West-Brabant
• recreatieve voorzieningen: strandje Rijswijk, zandwinput Raamsdonksveer

Economie en leefbaarheid:

• 4 nieuwe integrale dorpsontwikkelingsplannen (IDOP’s) in Aalburg
• ondersteuning lokale ondernemers bij verbreding, omschakeling of innovatie